Deutche Sporthochschule og FINAL4

Ég var svo heppinn að fá tækifæri til að fara í kennsluferð í íþróttaháskólann í Köln í síðasta mánuði. Þar var ég í eina viku og kenndi nemendum sem höfðu valið handbolta bæði verklega tíma og bóklega, í kennslufræði íþrótta og þjálfun í handbolta fyrir lengra komna. Þar kynntist ég handbolta prófessor þeirra í Köln, Frowin Fasold. Hann kynnti mig fyrir skemmtilegum hugmyndum að leikjum fyrir handbolta.

20170524_100611

Eftir viku í kennslu við háskólann fékk ég að fara með 3.fl. Fjölni í æfingaferð til Saarbrucken. Sú ferð endaði á FINAL4 í Köln þar sem við sáum PSG, Veszprem, HC Vardar og Barcelona keppa.

koln_leikur_saarbruecken

Mjög ánægjuleg og skemmtileg ferð vægast sagt í góðum hópi leikmanna og þjálfara.

USA og Ísland: Ekki svo ólíkt eftir allt

Um páskana heimsótti verkefnisstjóri afreksíþróttasviðsins IMG akademíuna, staðsetta í Sarasota og styrkþjálfara í amerískum fótbolta hjá háskólaliði University of Florida, Florida Gators. Heimsóknirnar voru afar áhugaverðar og veittu innsýn í heim sem virðist á stundum afar fjarlægur og draumkenndur.

Markmið ferðarinnar var að fá innsýn í og kynnast þeirri menningu sem er í skólum í Bandaríkjunum fyrir nemandanum sem íþróttamanni (student athlete). Sú hefð hefur verið í marga áratugi og er íþróttakerfið þeirra byggt upp í kringum þátttöku í skólaliðum. Á sama tíma er þessi hefð að riðja sér til rúms hér á landi með sérstökum sviðum og brautum þar sem íþróttaiðkun er gert hátt undir höfði, samanber Afreksíþróttasvið við Borgarholtsskóla [st. 2008] og fleiri góðum sem mörg hófu starfsemi fyrir um 10 árum þegar lögum um framhaldsskóla var breytt. Þó ferðin hafi verið stutt voru skilaboðin sem ég tek með mér heim mikilvæg að ég tel.

IMG hefur yfir að ráða allri þeirri aðstöðu sem nokkur þjálfari getur hugsað sér til kennslu og þjálfunar enda dyggilega studdir af stórfyrirtækjum. Florida Gators býr við svipaða aðstöðu þar sem allt virðist vera til alls, og pressan og peningarnir í spilunum miklir.

Skipulag náms við IMG akademíuna.

Screen Shot 2017-04-24 at 23.46.56

Af því sem ég lærði af ferðinni er meðal annars þetta, sem ég tel að við getum bætt…

  • gera þjálfurum kleift að eyða meiri tíma í samskipti við nemendur og við hvorn annan
  • samskipti við félögin og þjálfara þeirra
  • það er hægt að gera ótrúlega mikið með tiltölulega einfaldri tækni og tækjum, og á sama tíma muna að það er ekkert sem kemur í stað samskipta milli íþróttamanns og þjálfara
  • mælingar og eftirfylgni í ríkari mæli, en þó ekki meir en þjálfarar hafa við að greina og vinna úr
  • búa til tækifæri í okkar félögum og starfsemi fyrir þjálfara að hittast og deila hugmyndum og reynslu, t.d. með sameiginlegum rýmum til vinnu milli æfinga
  • við erum líklega að keyra of stíft á okkar íþróttamenn þegar á heildina er litið, því þegar margir þjálfarar koma að, er það aðeins íþróttamaðurinn sem veit og hefur yfirsýn (þó ekki alltaf einu sinni) yfir hve mikið hefur verið þjálfað. Sem ýtir undir þann mikilvæga punkt að kenna og gera íþróttamennina sjálfstæða.
  • ég tel að á meðan að sá eiginleiki að geta hoppað í öll hlutverk þjálfarans sé mikilvægt, ættum við að vera að nálgast þann stað hér heima að rúm ætti að skapast fyrir aukna sérhæfingu þjálfara

Meðal þess sem ég tel að við ættum að halda áfram að gera vel…

  • íþróttafélagakerfið á Íslandi er gott, og hentar mjög vel til að þjálfa upp íþróttamenn
  • halda áfram að mennta góða þjálfara sem verða alltaf kjarninn í góðum árangri
  • meira er ekki alltaf betra og hægt er að ofgera íþróttamönnum, mikilvægt að gefa andrými og tímabilaskipta námsárinu

Nýleg grein um interval-hlaup í handboltaþjálfun

Hugsanlega eru þjálfarar farnir að huga að skipulaginu á undirbúningstímabilinu með tilheyrandi lyftingum og hlaupum. Nýlega var þessi grein birt í Journal of strength and conditioning research í febrúar síðastliðnum og er áhugaverð. Greinin heitir Effects of High-Intensity Interval Training with Different Interval Durations on Physical Performance in Handball Players og er eftir þá J. Viaño-Santasmarinas og félaga. Þeir rannsökuðu áhrif tveggja interval þjálfunaráætlana (löng hvíld vs. stutt hvíld) á unga (aldur: 22.7±3.9 ár; hæð: 181.5±6.6 sm; þyngd: 84.7±14.1 kg) vel þjálfaða handknattleiksmenn með um 11 ára þjálfunaraldur. Fljótt á litið gæti þessi lýsing á leikmönnum átt við mörg íslensk lið í efstu deild hér á landi.

Þátttakendur sem voru 18 talsins var skipt í tvo hópa og þeir æfðu aukalega 2 sinnum í viku í 6 vikur (samtals 12 æfingar). Uppsetningin var þessi:

  • Stutt hvíld: 2 set af 22 sprettum í 10 sek @95% ákefð*
  • Lengri hvíld: 5 set af 3 míntúna hlaupum @85% ákefð*

* í rannsókninni var notast við 30-15 intermittent fitness test til að ákvarða hlaupahraðann hjá hverjum og einum í hlaupalotunum.

Til að gera langa grein stutta, þá skiluðu báðar aðferðir (stutt hvíld með sprettum og lengri lotur) bætingu upp á rúmlega 8% þegar árangurinn var skoðaður út frá hlaupahraða á 30-15 prófinu fyrir og eftir þetta 6 vikna inngrip. Það samsvarar bætingu á hámarkshlaupahraða úr 16.77±1.69 km/klst [stutt hvíld] fyrir inngrip í 18.13±1.74 km/klst og úr 16.58±2.28 í 17.91±2.35 km/klst [löng hvíld].

Þá bættu leikmenn einnig samanlagðan tíma og meðaltíma í hraðaþolsprófi [Repeated Sprint Ability] Höfundar mæla með því að notast við aðferðina með stuttu hvíldinni og háákefðarsprettunum, þar sem sú aðferð er leiklíkari handbolta.

Það sem er vert að taka fram líkt og höfundar greinarinnar gera, er að í þessari rannsókn hefði verið mjög gagnlegt að hafa viðmiðunarhóp (control) sem ekki fengi inngripið. Það er þó hægara sagt en gert að fá stóran og metnaðarfullan hóp einstaklinga og láta suma æfa meira en aðra á undirbúningstímabili, og erfitt fyrir rannsakandann að selja þá hugmynd, jafnvel þó málstaðurinn sé góður.

Að lokum myndi ég mæla með því að byrja undirbúningstímabilið með hlaupum með löngu hvíldinni og færa mig svo yfir í stuttu hvíldina með hærri ákefð eftir því sem á líður undirbúninginn og nær dregur keppnistímabilinu.

Heimild:

Viaño-Santasmarinas, J., Rey, E., Carballeira, S., & Padrón-Cabo, A. (2017). Effects of High-Intensity Interval Training with Different Interval Durations on Physical Performance in Handball Players: Journal of Strength and Conditioning Research, 1. https://doi.org/10.1519/JSC.0000000000001847

Meiri fagmennska – Amen

Síðast liðið haust hófst samstarf HSÍ og KSÍ við íþróttafræðisvið Háskólans í Reykjavík. Meðal fyrstu verkefna var frammistöðumæling HR á A-landsliði kvenna með nýjum landsliðsþjálfara Axeli Stefánssyni í ágúst 2016. Síðan þá hafa farið fram mælingar á A – landsliðum karla og kvenna, U21 karla og U19-U17 og U15 ára kvenna.

20170106_172756
Mynd frá mælingum þann 7. janúar síðastliðinn þar sem allir hópar kvennalandsliða voru mældir á sama deginum. Skýrslur með niðurstöðum hafa verið sendar landsliðsþjálfurum til upplýsinga. Mynd: Sveinn Þorgeirsson

Samstarfið hefur farið vel af stað og frekari mælingar fyrirhugaðar á næstunni. Samvinna HSÍ og HR byggir á vinnu meistaranema við íþróttafræði HR sem vinnur sín verkefni og þ.m.t. lokaverkefni í tengslum við áðurnefndar mælingar. Sjá nánar hér “Kostuð meistaranámsstaða“. Sambærilegt starf er unnið með KSÍ í tengslum við mælingar á A-landsliði kvenna.

Það verður ekki betur séð en að þessi vinna sem farin er af stað á íþróttafræðisviði HR falli mjög vel að þeim hugmyndum sem koma fram í nýlegri skýrslu um starfsemi Afrekssjóðs ÍSÍ. Sjóðurinn fékk síðasta sumar kærkomna styrkingu þegar samningar náðust um mikla aukningu á framlögum ríkisins til sjóðsins. Í framhaldinu voru reglur hans endurskoðaðar og tillögur að nýrri stefnu sjóðsins lagðar fram og eru nánar tilgreindar í skýrslu vinnuhópsins.

Þar er meðal annars haft eftir álitsgjöfum:

Auka fagteymisþjónustu sérstaklega með reglulegum mælingum s.s. á þoli, liðleika og tækni o.fl.

og ennfremur

Öll umgjörð íþróttamannsins myndi eflast. Fremstu leikmenn fengju 100% stuðning hvað varðar þjálfun hjá fremstu fagaðilum. …. Hægt yrði að halda úti reglulegri líkamsþjálfun og mælingum undir handleiðslu fagaðila.

Öll þessi þróun er sérstaklega ánægjuleg þar sem fyrir rétt um 2 árum hélt ég stutt erindi á Fyrirlestrarmaraþoni HR um framtíð íslensks handbolta. Þar var mín ósk heitust að rannsóknir myndu aukast og fagmennska í kringum boltann. Það má með sanni segja að mér hafi orðið að ósk minni og framundan séu spennandi tímar.

Handboltinn í samstarf við fimleika og frjálsar íþróttir – virkilega spennandi

Alhliða íþróttaþjálfun fyrir börn

Handboltinn hyggst feta nýjar slóðir í vetur þar sem boðið verður uppá æfingu í fimleikum (fyrir 1.-4. bekk) og frjálsum íþróttum (fyrir 5.-8. bekk) samhliða handboltaæfingum í Fjölni. Þannig mun ein æfing í viku í fimleikum/frjálsum standa iðkendum til boða fyrir vægt aukagjald til viðbótar við námskeiðsverð handboltans. Verða þær æfingar til viðbótar hefðbundnum  æfingum.

Styrkleikar þessara tveggja íþrótta eru vel þekktir og teljum við að þeir komi til með að efla alhliða þróun okkar yngstu iðkenda.  Fimleikar hafa löngum verið þekktir fyrir áherslu á styrk, tækni og liðleika sem er í senn allt sem handboltafólk hefur þörf fyrir. Þá eru eiginleikar frjálsra íþrótta eftirsóttir líka og þar má til dæmis nefna kraftþjálfun og hlaupatækni. Við hlökkum til að bjóða upp á þessa  viðbót við það frábæra starf sem unnið er í handboltadeildinni í vetur.

Hér má nálgast kynningarpóster um verkefnið sem ég tel að sé að margan hátt nýtt af nálinni.

Fjölnir-handboltatilboð

Atvinnumennskan: Hverju mætir Ómar Ingi í DK?

Umræðan á Twitter er oft lífleg og skemmtileg. Ein slík hefur átt sér stað undanfarna daga um þá ákvörðun Ómars Inga Selfyssings sem spilað hefur með Val undanfarin 2 ár að flytja sig um set og ganga til liðs við Aarhus í Danmörku. Vaknaði þá spurningin hvort þetta skref væri stigið of snemma á ferli Ómars.

Screen Shot 2016-04-22 at 23.16.12

Að mæla handboltalega getu einstaklings getur reynst afar erfitt í dýnamískri liðsíþrótt. Það sem er hins vegar tiltölulega einfalt að mæla er líkamsstærð og frammistöðugetu tilvonandi andstæðinga Ómars. Þannig getur hver leikmaður borið sig saman við þær aðstæður sem atvinnumennskan býður upp á. Eftir þessu kallaði Rúnar Kárason í kjölfarið.

Screen Shot 2016-04-22 at 10.09.29

Það besta í þessu er að, það hefur töluvert verið gert af því að mæla og rannsaka fullorðna handboltaleikmenn undanfarin ár, meira að segja í Danmörku. Skoðum það aðeins nánar.

Árið 2014 komu út tvær greinar (grein 1 og grein 2) eftir Lars B. Michalsik og félaga sem fjalla um leikkröfur og frammistöðu handboltaleikmanna í efstu deild í Danmörku. Um 187 leikmenn sem tóku þátt í rannsókninni í grein 1 kemur fram að meðalaldur þeirra var um 27,3 ár ±3,6, og fjöldi ára í efstu deild var að jafnaði 8,4±3,4 ár.

Líkamsstærð leikmanna (n=187) var tekin saman í grein 1. Meðalhæð þeirra var 190,1±6,1 sm og meðalþyngd 92±7,6 kg. Ennfremur kom fram í grein 2 að líkamsþyngd leikmanna var breytileg eftir leikstöðum. Að meðaltali vógu þeir 90,9±9 kg, þar sem hornamenn (80,9±5,5 kg) voru léttastir og línumenn þyngstir (101,4 kg±8,3 kg), á meðan litlu munaði á skyttum og miðjumönnum (91,7±6,7 kg) og markmönnum (94,3±6,8 kg) annars vegar. Þar var úrtak leikmanna þó mun minna eða 26.

Hámarkssúrefnisupptaka er einn algengasti mælikvarðinn á þol og stundum talað um þoltölu. Einingin fyrir þoltöluna er jafnan millilítrar súrefnis sem líkaminn tekur upp á mínútu fyrir hvert líkamskíló (ml O2·min-1·kg-1). Enginn munur var á þoli eftir leikstöðum og meðal-þoltalan var 57.0±4.1 fyrir allann hópinn (n=26). Til að setja það enn frekara samhengi, er það á við að hlaupa um 3050m í Cooper testi (Cooper test á brainmac). Sömu 26 leikmenn tóku Yo-Yo Intermittent Recovery 2-prófið, sem er erfiðari útgáfan af Yo-Yo hvíldarprófinu (recovery test) og notast við 10 sekúndna pásu milli spretta. Leikmenn hlupu að meðaltali 895±184m  sem jafnast á við stig 21:3 á prófinu.

Lóðrétt stökkhæð (vertical jump) er algengur mælikvarði í rannsóknum á afl íþróttamannins, því til að stökkva hátt þarf að útheimta mikinn kraft á stuttum tíma, og best er ef eigin líkamsþyngd er hagstæð (hátt hlutfall af fitufríum massa). Í svokölluðu countermovement stökki, með hendur á mjöðmum [CMJ] skoruðu hornamenn hæst (46,4±3,5 sm) útileikmanna en markmenn (þó aðeins þrír í þessari rannsókn) allra hæst eða 47,5±3,4 sm. Fimm-stökkva prófið úr standandi stöðu er annað algengt próf á afl íþróttamanna og voru niðurstöður sambærilegar eftir leikstöðum og var meðaltalið 13,39±0,7m.

Í 30m spretti stóðu hornamenn sig best, sem þarf svo sem ekki að koma á óvart. Þeir hlupu vegalengdina að meðaltali á 4,05±0,12 sekúndum, og besti tíminn var 3,91 sekúnda. Að lokum var skothraði með 3ja skrefa atrennu af gólfi mældur og þar köstuðu hornamenn og skyttur/miðjumenn fastar en línu- og markmenn. Mesti mældi hraðinn var 108,2 km/klst.

Að lokum, nokkur orð um kröfur leiksins í DK. Í leikgreiningu Michailsik frá 2014 (grein 1) kemur í ljós að hver leikmaður sem spilar 60 mínútur, brýst að jafnaði 1,5±1,4 sinnum í gegn í leik, tekur 6±4,2 hraðaupphlaup, er tæklaður harkalega 7,5±4,4 sinnum, og létt 27±18 sinnum í sókn í leik. Þar að auki tekur hann um 8,5±4,2 skot í leik og nýtir um 44,9±17,7% þeirra. Handboltamenn í DK hlaupa einnig töluvert í leik. Nánar tiltekið; hornamenn 3641±501m, þar af 10,9±5,7% á hárri ákefð, línumenn 3295±495m, þar af 8,5±4,3% á hárri ákefð og skyttur/miðjumenn um 3765±532m þar af 6,2±3,2% á hárri hákefð.

Hér hafa verið teknar saman niðurstöður mælinga á dönskum úrvalsdeildarleikmönnum sem birtar hafa verið á ritrýndum vettvangi. Þetta ætti að gera hverjum þeim sem hefur tekið mælingar á borð við þær sem taldar voru upp hér að ofan mögulegt að bera sig saman við þennan hóp leikmanna í DK. Það er sagt að sjálfsögðu með fyrirvara um notkun á sömu mæliaðferðum og sambærilegum aðstæðum.

Vona að þetta hjálpi í umræðunni.